Home Actueel Hartcoherentie

Hartcoherentie

Er zijn steeds meer aanwijzingen dat veel “moderne” ziekten hun oorsprong hebben in een disbalans van het autonome zenuwstelsel, waarbij de activiteit van het sympathische zenuwstelsel overheerst ten koste van het parasympathische zenuwstelsel. Klachten die daarbij horen zijn onder andere: angstklachten, depressie, slaapproblemen, chronische spierspanning, vermoeidheid. Andere signalen van een verhoogde activiteit van het sympathische zenuwstelsel zijn een verhoogde hartslag, een verlaagde handtemperatuur, een verhoogde huidgeleiding en een verhoogde beta-activiteit in de hersenen.

Dit artikel is een vervolg op het artikel disfunctioneel ademen. Ik vertel je wat hartcoherentie inhoudt en hoe je met hartcoherentie meer grip op je ademhaling kunt krijgen en daarmee ook op je algehele stressniveau.

Het autonome zenuwstelsel

Veel functies in ons lichaam worden automatisch en onbewust aangestuurd door het autonome zenuwstelsel. Voorbeelden daarvan zijn de hartslag, de ademhaling, de lichaamstemperatuur en de hormoonhuishouding. Het autonome zenuwstelsel bestaat uit twee delen die deze lichaamsfuncties in balans houden: het sympathische zenuwstelsel (het gaspedaal) en het parasympatische zenuwstelsel (het rempedaal). 

Als er activiteit (fysiek of mentaal) wordt gevraagd van het lichaam, zal het “gaspedaal” worden ingedrukt en het lichaam bereidt zich voor op actie (vechten of vluchten). Hetzelfde gebeurt als je schrikt. Je hart gaat sneller kloppen, je gaat oppervlakkiger en sneller ademen, je spieren spannen zich aan etc.

Normaal gesproken wisselen inspanning en ontspanning elkaar regelmatig af. De sympathicus en de parasympathicus zijn in evenwicht. Als er te lang en/of te vaak een beroep wordt gedaan op het sympathische zenuwstelsel ontstaat disbalans. Een chronisch stresssyndroom kan het gevolg zijn als dit maar lang genoeg duurt.

Disbalans

De balans raakt verstoord als er door drukte op het werk, in het verkeer of in het privéleven te vaak of te lang een beroep wordt gedaan op ons sympathische zenuwstelsel (het gaspedaal). We hebben het vaak niet eens door dat we het gaspedaal steeds een beetje verder intrappen. Geleidelijk aan verschuiven regelniveaus in ons lichaam.

Wat is hartcoherentie?

Hartcoherentie is kort gezegd zelfsturing van emoties, door contact met lichaamssignalen via biofeedback van de hartritmevariatie.

Dat behoeft enige uitleg. Je hart klopt niet als een metronoom*. Tijdens je inademing klopt je hart als het gezond is sneller dan tijdens je uitademing. Dat verschil in snelheid noem je de hartritmevariatie (HRV). Hartritme en de variaties daarin worden beïnvloed door (in)spanning, emoties en gedachten, maar vooral door je ademhaling.

Het probleem is dat we vaak te oppervlakkig ademhalen. Met het minste beetje stress zit je op twintig ademhalingen per minuut, terwijl in de regel vier seconden inademen en zes seconden uitademen eigenlijk ideaal is. In deze ademfrequentie gaat je hart synchroon kloppen met de ademhaling en alle processen in het lichaam stemmen zich hierop af. We spreken van hartcoherentie als de hartritmevariatie een harmonieus patroon laat zien.

Hartbrein

Onderzoek heeft aangetoond dat ons hart is omgeven door neuronen, en dat in het hart herinneringen worden opgeslagen. Het hartbrein communiceert met onze hersenen. Via deze verbinding komen veranderingen in je hormoonhuishouding tot stand. Er wordt meer van het hormoon DHEA gemaakt. DHEA is een verjongingshormoon, dat rust en herstel in je lichaam bevordert, dus vermoeidheid tegengaat. De hoeveelheid oxytocine (knuffelhormoon) neemt toe, waardoor je je goed voelt. De melatonineproductie (slaaphormoon) neemt ’s nachts toe; dit verklaart het positieve effect op je slaap. De hoeveelheid stresshormoon (cortisol) neemt juist af. In onderstaand plaatje zie je in de onderste grafiek het harmonieuze patroon van de hartcoherentie. In de bovenste grafiek zie je wat frustratie of spanning met je hartritme doet (Bron HeartMath Benelux).

https://fulfil.be/wp-content/uploads/elementor/thumbs/HRV2-opoygxec7gvx2h1dc6gzs99f5q9k7asudx3vh7holc.jpg

De rol van je gevoel

De ademhalingsoefening werkt het beste wanneer je er positieve emoties aan toevoegt. Het gaat erom een blij gevoel op te wekken door aan een leuke plek (natuur!) of aan een dierbaar iemand of huisdier te denken. Je probeert het moment echt te voelen, met al je zintuigen! Je ziet dan het harmonieuze patroon van de hartcoherentie ontstaan. Dit wordt zichtbaar in de volgende afbeelding (van chaos naar coherentie Bron: FulFil).

https://fulfil.be/wp-content/uploads/Fadem.png

Doel van hartcoherentie training

Het doel van hartcoherentie training is om de HRV (het verschil tussen de hartslag wanneer je inademt en de hartslag wanneer je uitademt) zo groot mogelijk te maken. Hoe groter het verschil in hartritmevariatie, des te beter je bestand bent tegen stress en tegenslagen. Om ervoor te zorgen dat je deze simpele manier van ademhalen effectief kunt inzetten tegen stress, moet je het wel vaak doen. Oefening baart immers kunst!

Biofeedback

Tijdens de training zie je via monitoring van je hartslag op een scherm wat stress met je lichaam doet (biofeedback). Je ervaart ook het positieve gevoel van hartcoherentie. Door bewustwording van lichaamssignalen leer je hartcoherentie in te zetten in moeilijke situaties. Zo voorkom je dat negatieve emoties je leven gaan bepalen.

Tijdens de trainingsperiode oefen je thuis drie keer acht minuten per dag om de hartcoherentie goed onder de knie te krijgen. Naarmate je vaker traint, houdt het effect van hartcoherentie langer aan. Na de trainingsperiode is drie keer daags drie tot vijf minuten al voldoende om blijvend resultaat te boeken. Je kunt hier de verloren momenten voor gebruiken, zoals wachtend op de bus of op een afspraak. Zo worden verloren momenten gewonnen momenten.

Voordelen van hartcoherentie

Hartcoherentie heeft bewezen positieve effecten op je welzijn, concentratie en besluitvorming. Door je aandacht te verplaatsen van je hoofd naar je hart, komt er ruimte voor alternatieve gedragskeuzes. Het geeft je veerkracht om terug te veren na een stressvol moment, trauma of crisis. Het levert je autonomie op (je komt dichter bij jezelf), uithoudingsvermogen (je gaat met de golfbeweging mee) en innerlijke kracht. Een hartcoherentietraining kan de start worden van de rest van je leven, waarin je veel bewuster met je energie omgaat.

Hulp bij hartcoherentie

Heb jij of heeft een van jouw werknemers stressklachten en is hulp met hartcoherentie gewenst? Maatwerk Arbeidsadvies helpt jou graag op weg.

Meer informatie

Kijk voor meer informatie eens op de website van Hartfocus: https://ap.lc/1ihGL

 

* instrument om in de muziek het tempo aan te geven